Dấu hiệu nào nhận biết nhiễm HPV, xét nghiệm bằng phương pháp nào?

HPV là một trong những virus lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất hiện nay. Điều đáng lo ngại là dấu hiệu nhiễm HPV thường rất mờ nhạt, thậm chí không xuất hiện trong nhiều năm, khiến phần lớn người bệnh không biết mình đã mang virus cho đến khi phát hiện qua xét nghiệm sàng lọc hoặc khi bệnh đã tiến triển.

Lưu ý: Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo. Nếu nghi ngờ có dấu hiệu nhiễm HPV, bạn nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và chỉ định xét nghiệm phù hợp.

HPV là gì và vì sao khó nhận biết?

HPV (Human Papillomavirus) là một nhóm virus gây u nhú ở người với hơn 200 chủng khác nhau. Trong số đó, khoảng 40 chủng có khả năng lây truyền qua đường tình dục và ảnh hưởng đến vùng sinh dục, hậu môn hoặc hầu họng.

Các chủng HPV thường được chia thành hai nhóm chính:

• Nhóm nguy cơ thấp (điển hình là HPV type 6 và 11): chủ yếu gây mụn cóc sinh dục và hiếm khi liên quan đến ung thư.
• Nhóm nguy cơ cao (như HPV type 16, HPV type 18 và một số type khác): có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn, ung thư dương vật, ung thư âm hộ và một số loại ung thư vùng đầu cổ.

Một trong những đặc điểm khiến HPV khó phát hiện là virus thường tồn tại trong cơ thể mà không gây ra triệu chứng rõ ràng. Nhiều người nhiễm HPV hoàn toàn không biết mình mang virus vì không xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

Trong đa số trường hợp, hệ miễn dịch có thể tự kiểm soát và loại bỏ HPV trong vòng 1 đến 2 năm. Tuy nhiên, nếu tình trạng nhiễm kéo dài, đặc biệt với các chủng nguy cơ cao, virus có thể gây ra những biến đổi bất thường ở tế bào và dẫn đến các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư nếu không được phát hiện và theo dõi kịp thời.

Dấu hiệu nhiễm virus HPV thường gặp

Đối với cả nam và nữ, nhiễm HPV đôi khi có thể gây ra một số biểu hiện dễ nhận thấy như:

• Mụn cóc sinh dục: Xuất hiện các nốt sần nhỏ, mềm, màu da hoặc hồng nhạt ở vùng sinh dục hay quanh hậu môn. Các nốt này có thể mọc đơn lẻ hoặc tập trung thành từng cụm giống hình súp lơ.
• Mụn cóc trên da: Thường là những nốt sần gồ lên ở bàn tay, ngón tay, bàn chân hoặc một số vị trí khác trên cơ thể.
• Ngứa, rát hoặc khó chịu: Một số trường hợp có thể cảm thấy ngứa ngáy hoặc khó chịu tại vùng da, niêm mạc xuất hiện tổn thương.

Tuy nhiên, đây không phải là những dấu hiệu xuất hiện ở tất cả người nhiễm HPV. Trên thực tế, phần lớn các trường hợp nhiễm virus không có triệu chứng rõ ràng. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường và không nhận thấy bất kỳ bất thường nào, kể cả khi nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao.

Chính vì vậy, HPV thường được xem là một “kẻ xâm nhập thầm lặng”. Việc tầm soát định kỳ, đặc biệt ở phụ nữ trong độ tuổi được khuyến cáo, đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm các thay đổi bất thường và giúp can thiệp kịp thời trước khi xuất hiện biến chứng nghiêm trọng.

Dấu hiệu nhiễm HPV ở phụ nữ

Dấu hiệu nhiễm HPV ở phụ nữ thường liên quan đến vùng sinh dục và cổ tử cung, mức độ biểu hiện tùy thuộc vào chủng virus và giai đoạn nhiễm:

Dấu hiệu tại vùng sinh dục

• Mụn cóc sinh dục ở âm hộ, quanh hậu môn, trên cổ tử cung hoặc trong âm đạo.
• Ngứa, căng tức hoặc thay đổi màu sắc da vùng âm hộ.
• Khí hư (dịch âm đạo) thay đổi màu sắc, có mùi bất thường.
• Chảy máu âm đạo bất thường, đặc biệt là chảy máu sau quan hệ tình dục hoặc giữa chu kỳ kinh nguyệt.
• Đau khi quan hệ tình dục.

Dấu hiệu khi bệnh đã tiến triển

Ở giai đoạn muộn hơn, khi tổn thương do HPV nguy cơ cao đã phát triển thành tiền ung thư hoặc ung thư cổ tử cung, có thể xuất hiện thêm:

• Đau vùng chậu kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Xuất huyết âm đạo bất thường ngoài kỳ kinh.
• Sụt cân, mệt mỏi không giải thích được.

Đáng chú ý, giai đoạn tiền ung thư cổ tử cung hầu như không biểu hiện triệu chứng, đây là lý do các chuyên gia khuyến nghị phụ nữ nên xét nghiệm Pap và xét nghiệm HPV định kỳ ngay cả khi cơ thể hoàn toàn bình thường, thay vì chờ có dấu hiệu mới đi kiểm tra.

Dấu hiệu nhiễm HPV ở họng

HPV không chỉ lây truyền qua quan hệ tình dục đường âm đạo hoặc hậu môn mà còn có thể lây qua quan hệ tình dục bằng miệng, từ đó gây nhiễm HPV ở vùng miệng và hầu họng. Điều đáng nói là các triệu chứng thường khá mơ hồ, dễ bị nhầm với những bệnh lý tai mũi họng thông thường nên nhiều người chủ quan bỏ qua.

Một số dấu hiệu cần lưu ý gồm:

• Đau họng kéo dài, đặc biệt khi tình trạng này không cải thiện sau khi điều trị thông thường.
• Khàn tiếng kéo dài mà không tìm được nguyên nhân rõ ràng.
• Cảm giác vướng hoặc có dị vật trong cổ họng.
• Khó nuốt hoặc đau khi nuốt.
• Nổi hạch ở vùng cổ kéo dài, không liên quan đến các đợt nhiễm trùng thông thường.
• Xuất hiện các mảng đỏ, mảng trắng bất thường trong khoang miệng, trên lưỡi hoặc các vết loét lâu lành.

Hiện nay, chưa có xét nghiệm sàng lọc HPV vùng miệng và hầu họng được áp dụng rộng rãi như xét nghiệm HPV dành cho phụ nữ trong tầm soát ung thư cổ tử cung. Vì vậy, việc nhận biết các dấu hiệu bất thường và thăm khám sớm đóng vai trò rất quan trọng.

Nếu các triệu chứng kể trên kéo dài nhiều tuần hoặc tái phát liên tục, đặc biệt ở những người có yếu tố nguy cơ như quan hệ tình dục bằng miệng, hút thuốc lá hoặc uống nhiều rượu bia, nên chủ động đến chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Ung bướu để được đánh giá và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Phát hiện sớm giúp tăng hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ tiến triển thành các bệnh lý nghiêm trọng hơn.

Khi nào cần đi xét nghiệm HPV?

Vì phần lớn trường hợp nhiễm HPV không có dấu hiệu rõ ràng, bạn nên chủ động xét nghiệm trong các trường hợp sau, thay vì chỉ dựa vào triệu chứng:

Phụ nữ từ 21 tuổi trở lên, đã có quan hệ tình dục, nên tầm soát định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ thường 3 đến 5 năm/lần tùy phương pháp.

Có một trong các dấu hiệu nhiễm HPV ở phụ nữ hoặc dấu hiệu nhiễm HPV ở họng nêu trên.

Có nhiều bạn tình hoặc bắt đầu quan hệ tình dục sớm.

Kết quả xét nghiệm Pap smear trước đó bất thường.

Có hệ miễn dịch suy giảm (HIV, đang dùng thuốc ức chế miễn dịch…).

Phương pháp xét nghiệm HPV chính xác hiện nay

Vì dấu hiệu nhiễm HPV thường không rõ ràng, xét nghiệm là cách duy nhất để biết chính xác một người có nhiễm virus hay không, và nếu có thì thuộc chủng nguy cơ cao hay thấp. Hiện nay, các phòng xét nghiệm và bệnh viện thường áp dụng một số phương pháp:

Pap smear (xét nghiệm tế bào cổ tử cung): phát hiện tế bào bất thường, thường kết hợp với xét nghiệm HPV.

Xét nghiệm HPV DNA bằng kỹ thuật Real time PCR: xác định trực tiếp sự hiện diện và định type của virus, độ chính xác cao, cho kết quả nhanh hơn so với các phương pháp truyền thống.

Hybrid Capture 2: một phương pháp lai phân tử được sử dụng phổ biến trước đây, hiện dần được thay thế bởi các nền tảng PCR tự động.

Trong nhóm các hệ thống Real-time PCR tự động, hệ thống Alinity m (Abbott Molecular) là một trong những nền tảng được nhiều phòng xét nghiệm và bệnh viện lựa chọn nhờ khả năng tự động hóa toàn bộ quy trình, từ tách chiết mẫu đến trả kết quả, giúp rút ngắn thời gian xét nghiệm, giảm sai sót thao tác thủ công và cho phép

xử lý số lượng mẫu lớn cùng lúc. Với xét nghiệm HPV, hệ thống này hỗ trợ định type các chủng HPV nguy cơ cao, hỗ trợ bác sĩ đánh giá chính xác mức độ nguy cơ của bệnh nhân để có hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp.

Nếu bạn là kỹ thuật viên hoặc đại diện phòng xét nghiệm đang tìm hiểu giải pháp xét nghiệm HPV tự động cho đơn vị mình, có thể tham khảo thêm thông tin chi tiết về hệ thống Alinity m tại đây.

Câu hỏi thường gặp về dấu hiệu nhiễm HPV

• Dấu hiệu nhiễm HPV xuất hiện sau bao lâu?
  Thời gian từ khi nhiễm HPV đến khi xuất hiện dấu hiệu bất thường có thể rất khác nhau ở mỗi người. Một số trường hợp xuất hiện triệu chứng chỉ sau vài tuần hoặc vài tháng, trong khi nhiều người mang virus trong nhiều năm mà hoàn toàn không có biểu hiện nào. Thậm chí, không ít trường hợp nhiễm HPV nhưng không bao giờ xuất hiện triệu chứng rõ ràng.
• Nhiễm HPV có tự khỏi được không?
  Có. Phần lớn người nhiễm HPV sẽ được hệ miễn dịch tự loại bỏ virus trong vòng 1–2 năm mà không cần điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, một số trường hợp virus tồn tại dai dẳng, đặc biệt là các chủng HPV nguy cơ cao, có thể gây ra những thay đổi bất thường ở tế bào và làm tăng nguy cơ phát triển các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư nếu không được theo dõi phù hợp.
• Không có triệu chứng thì có cần xét nghiệm HPV không?
  Câu trả lời là có. HPV thường diễn tiến âm thầm và đa số người nhiễm không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Ngay cả các tổn thương tiền ung thư cổ tử cung ở giai đoạn sớm cũng thường không gây triệu chứng. Vì vậy, tầm soát định kỳ bằng xét nghiệm HPV theo khuyến cáo của bác sĩ là cách hiệu quả để phát hiện sớm nguy cơ và có hướng xử trí kịp thời.
• Dấu hiệu nhiễm HPV ở nam giới có giống phụ nữ không?
  Nam giới và phụ nữ có thể gặp những biểu hiện tương tự, phổ biến nhất là mụn cóc sinh dục do HPV gây ra. Tuy nhiên, hiện nay chưa có chương trình xét nghiệm sàng lọc HPV thường quy cho nam giới giống như xét nghiệm HPV và tầm soát ung thư cổ tử cung ở phụ nữ. Do đó, nam giới nên chủ động thăm khám khi xuất hiện các tổn thương bất thường ở vùng sinh dục, hậu môn hoặc miệng – họng để được đánh giá và tư vấn phù hợp.

Tìm hiểu thêm về: Xét nghiệm HPV Và Những Điều Cần Biết

Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và tư vấn y khoa. Nếu có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm HPV, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám và xét nghiệm phù hợp.

Nguồn tham khảo cho bài viết trên tại:

CDC – About Genital HPV Infection
https://www.cdc.gov/sti/about/about-genital-hpv-infection.html

American Cancer Society / NCI (National Cancer Institute) – Types of HPV & HPV and Cancer
https://www.cancer.org/cancer/risk-prevention/hpv/types-of-hpv.html