Bacille Gram Âm Là Gì? Định Nghĩa Đặc Điểm Và Cách Nhận Biết

Bacille gram âm là gì là câu hỏi nhiều người làm việc trong lĩnh vực xét nghiệm vi sinh thường đặt ra khi bắt đầu tìm hiểu về phân loại vi khuẩn. Bacille gram âm còn được gọi là trực khuẩn gram âm là nhóm vi khuẩn hình que cho kết quả âm tính khi thực hiện kỹ thuật nhuộm Gram. Chúng bắt màu hồng hoặc đỏ dưới kính hiển vi sau quy trình nhuộm chuẩn. Việc hiểu rõ bacille gram âm là gì giúp kỹ thuật viên và bác sĩ định hướng chẩn đoán nhanh cũng như lựa chọn kháng sinh phù hợp ngay từ giai đoạn đầu.

Bacille Gram Âm Là Gì Theo Định Nghĩa Khoa Học

Bacille gram âm là nhóm vi khuẩn có hình dạng que thẳng hoặc hơi cong và thuộc loại gram âm. Khi nhuộm Gram chúng không giữ được màu tím của crystal violet mà bị tẩy sạch bởi dung dịch cồn hoặc acetone rồi bắt màu của thuốc nhuộm đối là safranin hoặc fuchsin. Kết quả quan sát dưới vật kính dầu cho thấy các tế bào màu hồng đến đỏ.

Khác với cầu khuẩn gram âm có hình tròn bacille gram âm có chiều dài lớn hơn chiều rộng rõ rệt. Nhóm này bao gồm nhiều loài gây bệnh phổ biến trong lâm sàng như nhiễm trùng đường tiết niệu đường hô hấp đường tiêu hóa và nhiễm khuẩn huyết.

Đặc Điểm Cấu Trúc Thành Tế Bào Của Bacille Gram Âm

Đặc điểm quan trọng nhất giúp trả lời bacille gram âm là gì nằm ở cấu trúc thành tế bào. Thành tế bào của chúng gồm ba lớp chính. Lớp trong cùng là màng tế bào chất. Giữa là lớp peptidoglycan rất mỏng chỉ chiếm khoảng mười phần trăm thành tế bào. Bên ngoài cùng là màng ngoài chứa lipid và lipopolysaccharide.

Lớp peptidoglycan mỏng khiến phức hợp màu tím crystal violet iodine dễ bị rửa trôi khi tẩy màu. Màng ngoài chứa lipopolysaccharide không chỉ tạo nên tính kháng kháng sinh cao hơn mà còn là yếu tố độc lực quan trọng gây phản ứng viêm mạnh ở người bệnh.

So với vi khuẩn gram dương có lớp peptidoglycan dày bacille gram âm dễ bị tẩy màu hơn và thường kháng nhiều nhóm kháng sinh hơn do sự hiện diện của màng ngoài.

Cách Nhận Biết Bacille Gram Âm Qua Kỹ Thuật Nhuộm Gram

Để xác định bacille gram âm là gì trong thực tế phòng xét nghiệm người ta dùng kỹ thuật nhuộm Gram. Quy trình gồm bốn bước chính.

Bước một phủ dung dịch crystal violet lên tiêu bản đã cố định nhiệt trong khoảng ba mươi đến sáu mươi giây rồi rửa nước. Bước hai phủ dung dịch iodine hoặc Lugol để cố định màu trong ba mươi đến sáu mươi giây. Bước ba tẩy màu bằng hỗn hợp cồn acetone trong vài giây đến mười giây. Bước bốn phủ safranin hoặc fuchsin pha loãng trong ba mươi đến bốn mươi lăm giây rồi rửa và để khô.

Có thể bạn quan tâm thêm về: Gram Âm Bắt Màu Gì Trong Nhuộm Gram?

Sau khi nhuộm bacille gram âm sẽ hiện màu hồng hoặc đỏ trong khi vi khuẩn gram dương vẫn giữ màu tím. Hình dạng que giúp phân biệt rõ với cầu khuẩn gram âm cũng bắt màu hồng.

Hiện nay nhiều phòng xét nghiệm sử dụng máy nhuộm Gram tự động như dòng máy Dagatron để chuẩn hóa thời gian và lượng hóa chất. Máy giúp giảm sai số do thao tác tay đặc biệt ở bước tẩy màu vốn rất quan trọng để tránh hiện tượng gram dương giả hoặc gram âm giả.

Một Số Ví Dụ Phổ Biến Về Bacille Gram Âm

Các loài bacille gram âm thường gặp trong mẫu bệnh phẩm gồm Escherichia coli gây nhiễm trùng đường tiết niệu và tiêu chảy. Pseudomonas aeruginosa hay gặp trong nhiễm trùng vết thương và viêm phổi bệnh viện. Salmonella và Shigella liên quan đến ngộ độc thực phẩm và lỵ. Klebsiella pneumoniae gây viêm phổi và nhiễm khuẩn huyết. Ngoài ra còn có Proteus Enterobacter và Acinetobacter.

Mỗi loài có đặc điểm sắp xếp và kích thước hơi khác nhau nhưng đều chung đặc tính bắt màu hồng đỏ và hình que khi quan sát dưới kính hiển vi.

Ý Nghĩa Lâm Sàng Của Bacille Gram Âm

Hiểu bacille gram âm là gì mang lại giá trị lớn trong chẩn đoán và điều trị. Kết quả nhuộm Gram dương tính với bacille gram âm giúp bác sĩ định hướng sử dụng kháng sinh phổ rộng bao phủ nhóm này ngay trước khi có kết quả kháng sinh đồ. Nhiều loài trong nhóm này sản xuất enzyme beta lactamase hoặc có cơ chế kháng thuốc phức tạp nên việc nhận diện sớm rất quan trọng.

Trong mẫu nước tiểu đờm máu mủ hoặc dịch não tủy sự xuất hiện của bacille gram âm kèm theo bạch cầu đa nhân trung tính thường gợi ý tình trạng nhiễm trùng đang diễn tiến.

Tìm hiểu thêm về Vi khuẩn Gram âm đặc điểm cấu trúc và ý nghĩa lâm sàng trong nhuộm Gram

Câu Hỏi Thường Gặp Về Bacille Gram Âm

Bacille gram âm khác cầu khuẩn gram âm như thế nào? Sự khác biệt chính nằm ở hình dạng. Bacille có dạng que còn cầu khuẩn có dạng tròn. Cả hai đều bắt màu hồng sau nhuộm Gram.

Vì sao bacille gram âm thường kháng thuốc hơn? Do có màng ngoài giàu lipid và nhiều cơ chế bơm thuốc ra ngoài cùng khả năng sinh enzyme phá hủy kháng sinh.

Máy nhuộm Gram tự động có nhận diện được bacille gram âm không? Có. Máy thực hiện đúng quy trình nhuộm chuẩn và cho kết quả màu sắc rõ ràng giúp quan sát hình dạng que dễ dàng hơn so với nhuộm thủ công khi thao tác không đều.

Có cần nuôi cấy sau khi thấy bacille gram âm trên tiêu bản không? Có. Nhuộm Gram chỉ mang tính định hướng. Nuôi cấy và kháng sinh đồ vẫn cần thiết để xác định chính xác loài và độ nhạy cảm kháng sinh.

Kết Luận

Bacille gram âm là gì đã được làm rõ qua định nghĩa đặc điểm cấu trúc cách nhận biết bằng nhuộm Gram các ví dụ phổ biến và ý nghĩa lâm sàng. Đây là nhóm vi khuẩn hình que bắt màu hồng đỏ sau nhuộm Gram với thành tế bào mỏng và màng ngoài đặc trưng. Việc nắm vững kiến thức này hỗ trợ đắc lực cho công tác xét nghiệm và điều trị nhiễm khuẩn. Nếu bạn đang làm việc trong phòng vi sinh hãy chú ý kỹ thuật nhuộm chuẩn và kiểm soát chất lượng tiêu bản để có kết quả chính xác nhất.