Test Dengue NS1​ Duo Trong Chẩn Đoán Sớm Sốt Xuất Huyết

Xét nghiệm nhanh sốt xuất huyết Dengue

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi vằn Aedes aegypti và Aedes Albopictus. Đây được xem là bệnh phổ biến ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Mỗi năm, Dengue ghi nhận hàng triệu ca mắc trên toàn cầu và thường gia tăng vào mùa mưa.

Tại Việt Nam, sốt xuất huyết xuất hiện quanh năm, nhưng thường bùng phát mạnh theo mùa, đặc biệt khi thời tiết nóng ẩm và mưa nhiều. Đây vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm được theo dõi sát vì có thể diễn tiến nhanh và gây biến chứng nguy hiểm nếu không phát hiện kịp thời.

Vì vậy, chẩn đoán sớm đóng vai trò rất quan trọng trong việc theo dõi diễn tiến bệnh và xử trí đúng thời điểm. Trong các phương pháp hiện nay, xét nghiệm kháng nguyên NS1 được sử dụng khá phổ biến vì có thể hỗ trợ phát hiện Dengue từ rất sớm, ngay trong những ngày đầu sốt, khi cơ thể chưa tạo đủ kháng thể để các xét nghiệm huyết thanh học cho kết quả rõ ràng. Điều này giúp bác sĩ có thêm cơ sở để đánh giá tình trạng bệnh sớm hơn và theo dõi sát nguy cơ chuyển nặng.

Tổng quan về virus Dengue và đặc điểm lâm sàng

Virus Dengue thuộc họ Flaviviridae, là virus RNA sợi đơn, lây truyền chủ yếu qua muỗi vằn. Hiện nay đã xác định có 4 type huyết thanh gồm DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4.

Sau khi nhiễm một type, cơ thể thường tạo miễn dịch lâu dài với chính type đó. Tuy nhiên, khả năng bảo vệ với những type còn lại thường không kéo dài. Vì vậy, một người có thể mắc sốt xuất huyết Dengue nhiều hơn một lần trong đời. Đáng chú ý, nhiễm Dengue lần thứ hai với type khác có thể làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng hơn do phản ứng miễn dịch chéo của cơ thể.

Về biểu hiện lâm sàng, sốt xuất huyết Dengue có mức độ rất khác nhau, từ nhẹ đến nặng. Theo phân loại của World Health Organization năm 2009, bệnh thường được chia thành 3 nhóm chính:

Thể Sốt Dengue:

Thường khởi phát đột ngột với sốt cao 40°C, kéo dài khoảng từ 2 đến 7 ngày. Người bệnh có thể kèm đau đầu, đau nhức hốc mắt, đau cơ, đau khớp, mệt mỏi, buồn nôn hoặc nổi ban trên da.

Thể Dengue có dấu hiệu cảnh báo:

Ngoài triệu chứng sốt, người bệnh có thể xuất hiện đau bụng, nôn nhiều, chảy máu niêm mạc, mệt lả, gan to hoặc có dấu hiệu cô đặc máu kèm giảm tiểu cầu. Đây là giai đoạn cần được theo dõi sát vì bệnh có thể chuyển nặng nhanh.

Thể Dengue nặng:

Là thể nguy hiểm nhất, có thể gây sốc do thoát huyết tương, xuất huyết nặng hoặc tổn thương nhiều cơ quan như gan, não, tim hoặc thận. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể đe dọa tính mạng.

Kháng nguyên NS1: Cấu trúc, nguồn gốc và ý nghĩa sinh học

NS1 viết tắt của Non-Structural Protein 1 là một protein do virus Dengue tạo ra trong quá trình nhân lên bên trong cơ thể. Đây là một trong những dấu ấn sinh học quan trọng nhất được sử dụng trong chẩn đoán Dengue giai đoạn sớm.

Trong chu trình sống của virus, NS1 có thể tồn tại ở nhiều dạng khác nhau: bên trong tế bào, bám trên bề mặt tế bào hoặc được giải phóng vào máu dưới dạng hòa tan. Chính dạng hòa tan này có thể được phát hiện trong huyết thanh người bệnh thông qua xét nghiệm NS1.

Điểm quan trọng là NS1 xuất hiện rất sớm, thường ngay từ ngày đầu tiên sau khi khởi phát sốt. Nồng độ NS1 thường cao nhất trong khoảng 4 ngày đầu và có thể còn phát hiện được đến khoảng ngày thứ 12 của bệnh.

Ngoài vai trò là dấu ấn chẩn đoán, NS1 còn được cho là có liên quan trực tiếp đến cơ chế gây bệnh. Nhiều nghiên cứu cho thấy protein này có thể ảnh hưởng đến đáp ứng miễn dịch, làm tổn thương lớp nội mô mạch máu và góp phần vào hiện tượng thoát huyết tương, đây được xem là một đặc điểm thường gặp ở các ca sốt xuất huyết Dengue nặng.

Nhờ xuất hiện sớm trong máu, NS1 hiện là mục tiêu chính của các xét nghiệm nhanh Dengue trong giai đoạn sốt cấp, giúp hỗ trợ phát hiện bệnh sớm trước khi cơ thể tạo ra kháng thể IgM hoặc IgG.

Test nhanh Dengue NS1 bằng Thanh thử IgG/IgM AllCheck Dengue Duo Card từ hãng CALTH

Trong số các phương pháp xét nghiệm Dengue hiện nay, test nhanh NS1 kết hợp IgG/IgM được sử dụng khá phổ biến nhờ thời gian trả kết quả nhanh, thao tác đơn giản và không yêu cầu hệ thống thiết bị phức tạp.

AllCheck Dengue Duo Card của CALTH INC. là bộ xét nghiệm miễn dịch sắc ký nhanh được phát triển để phát hiện đồng thời ba dấu ấn quan trọng của bệnh sốt xuất huyết Dengue gồm kháng nguyên NS1, kháng thể IgM và kháng thể IgG trên cùng một cassette xét nghiệm. Mẫu bệnh phẩm có thể sử dụng là huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần.

Về nguyên lý hoạt động, sau khi nhỏ mẫu lên khay thử, các thành phần đích trong mẫu sẽ di chuyển dọc theo màng phản ứng. Nếu người bệnh đang nhiễm hoặc đã đáp ứng miễn dịch với virus Dengue, kháng nguyên NS1 hoặc kháng thể IgM/IgG sẽ liên kết với các thuốc thử đặc hiệu được cố định trên que thử và tạo thành các vạch màu tại vị trí tương ứng. Kết quả có thể được đọc trực tiếp bằng mắt thường sau khoảng 15 phút.

Một trong những ưu điểm nổi bật của AllCheck Dengue Duo Card là khả năng hỗ trợ phát hiện bệnh ở nhiều giai đoạn khác nhau. Trong những ngày đầu sốt, kháng nguyên NS1 thường xuất hiện với nồng độ cao và có thể được phát hiện sớm. Khi bệnh tiến triển, kháng thể IgM và IgG bắt đầu tăng lên, giúp bổ sung thông tin chẩn đoán trong giai đoạn muộn hơn. Việc kết hợp cả ba chỉ số trên cùng một xét nghiệm giúp nâng cao khả năng phát hiện Dengue so với việc chỉ sử dụng riêng lẻ từng dấu ấn.

Thông số kỹ thuật của AllCheck Dengue Duo Card

Thông số	Thông tin
Nhà sản xuất	CALTH INC Hàn Quốc
Tiêu chuẩn sản xuất	KGMP, ISO 13485:2016
Loại mẫu	Huyết thanh, huyết tương, máu toàn phần
Thể tích mẫu	100 µL
Thời gian đọc kết quả	15 tới 20 phút
Độ nhạy (IgG/IgM)	92%
Độ đặc hiệu (IgG/IgM)	96%
Quy cách đóng gói	30 test/hộp
Điều kiện bảo quản	từ 1 đến 40°C
Hạn sử dụng	24 tháng

Nhờ khả năng phát hiện đồng thời NS1, IgM và IgG chỉ trong một lần xét nghiệm, AllCheck Dengue Duo Card đặc biệt phù hợp cho các cơ sở y tế cần sàng lọc nhanh bệnh nhân nghi ngờ sốt xuất huyết. Bộ xét nghiệm không yêu cầu thiết bị chuyên dụng, dễ triển khai tại phòng khám, bệnh viện tuyến cơ sở hoặc các chương trình giám sát dịch tễ trong cộng đồng y tế. Điều này giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán từ đó hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định theo dõi và điều trị kịp thời.

Tìm hiểu thêm về: Xét nghiệm Dengue chìa khóa vàng trong chẩn đoán sốt xuất huyết

Giá trị chẩn đoán của xét nghiệm NS1

Thời điểm lấy mẫu tốt nhất

Xét nghiệm NS1 đạt hiệu suất cao nhất khi lấy mẫu trong vòng 5 ngày đầu từ khi khởi phát sốt. Nồng độ NS1 giảm đáng kể sau 5 ngày do kháng thể trung hòa bắt đầu xuất hiện và tạo phức hợp miễn dịch, làm giảm lượng NS1 tự do trong huyết thanh.

Độ nhạy và độ đặc hiệu

Hiệu quả chẩn đoán của xét nghiệm Dengue phụ thuộc vào phương pháp sử dụng cũng như thời điểm lấy mẫu bệnh phẩm. Trong giai đoạn sớm của bệnh, các xét nghiệm phát hiện kháng nguyên NS1 thường cho giá trị cao hơn so với các xét nghiệm kháng thể.

Phương pháp	Độ nhạy	Độ đặc hiệu
AllCheck Dengue Duo Card (NS1 + IgG/IgM)	>90% (kết hợp)	96% (IgG/IgM)
Test nhanh NS1 đơn lẻ (ngày 1 đến 5)	50 đến 90%	90 đến 99%
ELISA NS1 (ngày 1 đến 5)	70 đến 93%	95 đến 99%
RT-PCR Dengue	Rất cao	Rất cao
IgM Dengue (sau ngày 5)	70 đến 90%	85 đến 95%

So với các test chỉ phát hiện NS1 đơn thuần, AllCheck Dengue Duo Card có lợi thế nhờ kết hợp đồng thời ba dấu ấn gồm NS1, IgM và IgG trên cùng một cassette. Cách tiếp cận này giúp tăng khả năng phát hiện bệnh ở nhiều giai đoạn khác nhau, đặc biệt trong những trường hợp khó xác định chính xác thời điểm khởi phát triệu chứng.

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng ở những bệnh nhân từng nhiễm Dengue trước đó, kháng thể có thể xuất hiện sớm và tạo phức với NS1, làm giảm lượng kháng nguyên tự do trong máu. Khi đó, thành phần NS1 có thể cho kết quả âm tính dù người bệnh vẫn đang nhiễm virus. Đây là lý do việc kết hợp thêm IgM và IgG mang lại nhiều giá trị trong thực hành lâm sàng.

Kết hợp xét nghiệm theo từng giai đoạn bệnh

Trong thực tế, bác sĩ thường không dựa vào một chỉ số duy nhất để đưa ra chẩn đoán. Việc đánh giá kết quả luôn cần kết hợp giữa xét nghiệm, triệu chứng lâm sàng và thời điểm mắc bệnh.
Với AllCheck Dengue Duo Card, ba chỉ số NS1, IgM và IgG được tích hợp trên cùng một cassette, giúp hỗ trợ chẩn đoán xuyên suốt nhiều giai đoạn của bệnh.

Trong 1 đến 5 ngày đầu sốt:

Kháng nguyên NS1 thường xuất hiện với nồng độ cao trong máu và là chỉ dấu quan trọng nhất để phát hiện sớm Dengue. Thành phần IgM và IgG có thể hỗ trợ bổ sung trong những trường hợp bệnh nhân đã từng nhiễm Dengue trước đó.

Sau ngày thứ 5 đến 7:

Nồng độ NS1 bắt đầu giảm dần, trong khi kháng thể IgM và IgG tăng lên. Lúc này, kết quả kháng thể trên cùng cassette sẽ giúp hỗ trợ xác nhận chẩn đoán và đánh giá đáp ứng miễn dịch của cơ thể.

Ở bất kỳ giai đoạn nào:

Công thức máu vẫn là xét nghiệm không thể thiếu để theo dõi số lượng tiểu cầu, hematocrit và đánh giá nguy cơ diễn tiến nặng của bệnh.

Quy trình thực hiện trong thực hành lâm sàng

Việc thực hiện AllCheck Dengue Duo Card tương đối đơn giản và có thể triển khai tại nhiều cơ sở y tế mà không cần hệ thống thiết bị chuyên dụng.

 

Bước 1: Khai thác bệnh sử và yếu tố dịch tễ
Bác sĩ ghi nhận thời điểm khởi phát sốt, các triệu chứng hiện tại và những yếu tố nguy cơ liên quan đến khu vực lưu hành dịch hoặc muỗi truyền bệnh.

Bước 2: Đánh giá lâm sàng
Người bệnh được thăm khám để phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ sốt xuất huyết cũng như các dấu hiệu cảnh báo cần theo dõi sát.

Bước 3: Lấy mẫu bệnh phẩm
Có thể sử dụng huyết thanh, huyết tương hoặc máu toàn phần với thể tích khoảng 100 µL. Trong một số trường hợp, máu mao mạch đầu ngón tay cũng có thể được sử dụng.

Bước 4: Thực hiện xét nghiệm
Mẫu được nhỏ vào cassette AllCheck Dengue Duo Card theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Bước 5: Đọc kết quả
Sau khoảng 15  phút, cassette sẽ hiển thị riêng biệt kết quả NS1, IgM và IgG, giúp bác sĩ đánh giá đồng thời cả ba chỉ số.

Bước 6: Chỉ định xét nghiệm bổ sung nếu cần
Tùy tình trạng người bệnh, bác sĩ có thể yêu cầu thêm công thức máu, men gan hoặc siêu âm để theo dõi diễn tiến bệnh.

Bước 7: Đánh giá và theo dõi điều trị
Kết quả xét nghiệm sẽ được kết hợp với biểu hiện lâm sàng để quyết định theo dõi ngoại trú hay nhập viện.
Người bệnh không cần nhịn ăn trước khi thực hiện xét nghiệm. Để đạt hiệu quả phát hiện NS1 cao nhất, nên lấy mẫu trong những ngày đầu của giai đoạn sốt. Bộ xét nghiệm cần được bảo quản ở nhiệt độ từ 1 đến 40°C và tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời.

Vai trò của xét nghiệm NS1 trong kiểm soát dịch bệnh

Bên cạnh giá trị chẩn đoán cá nhân, các xét nghiệm Dengue phát hiện NS1 còn đóng vai trò quan trọng trong hoạt động giám sát và kiểm soát dịch bệnh tại cộng đồng.
Với khả năng cho kết quả nhanh và không yêu cầu hạ tầng xét nghiệm phức tạp, AllCheck Dengue Duo Card đặc biệt phù hợp với các cơ sở y tế tuyến đầu, nơi cần sàng lọc số lượng lớn bệnh nhân trong thời gian ngắn.

Việc phát hiện sớm ca bệnh giúp cơ sở y tế chủ động theo dõi, xử trí kịp thời và hạn chế nguy cơ chuyển nặng. Đồng thời, dữ liệu xét nghiệm còn hỗ trợ công tác giám sát dịch tễ, phát hiện ổ dịch sớm, triển khai các biện pháp kiểm soát muỗi truyền bệnh và giảm nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng.

Ứng dụng hiệu quả Dengue Duo Card (NS1 + IgM + IgG)

Xét nghiệm Dengue bằng kháng nguyên NS1 hiện vẫn là một trong những phương pháp quan trọng giúp phát hiện sớm bệnh sốt xuất huyết, đặc biệt trong những ngày đầu khởi phát triệu chứng. Việc chẩn đoán sớm không chỉ hỗ trợ bác sĩ theo dõi sát diễn tiến bệnh mà còn giúp người bệnh được tư vấn và xử trí kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng.

AllCheck Dengue Duo Card của CALTH INC. là giải pháp xét nghiệm nhanh tích hợp đồng thời ba chỉ số gồm NS1, IgM và IgG trên cùng một cassette. Nhờ đó, xét nghiệm có thể hỗ trợ phát hiện Dengue ở nhiều giai đoạn khác nhau của bệnh mà không cần thực hiện nhiều loại test riêng biệt. Bên cạnh đó, thời gian cho kết quả nhanh, thao tác đơn giản và không yêu cầu thiết bị chuyên dụng giúp sản phẩm phù hợp với nhiều cơ sở y tế, từ phòng khám đến bệnh viện.

Tuy nhiên, cũng như bất kỳ phương pháp xét nghiệm nào khác, kết quả cần được đánh giá kết hợp với triệu chứng lâm sàng, thời điểm lấy mẫu và các xét nghiệm bổ sung khi cần thiết. Việc phối hợp hợp lý giữa NS1, IgM, IgG, công thức máu hoặc các kỹ thuật sinh học phân tử như Real time PCR sẽ giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và theo dõi bệnh nhân.

Với khả năng hỗ trợ phát hiện sớm Dengue, bao phủ nhiều giai đoạn bệnh và dễ dàng triển khai trong thực tế, AllCheck Dengue Duo Card của Calth là một gợi ý hữu ích mà Lintech muốn gửi đến cho các cơ sở y tế trong công tác chẩn đoán, theo dõi và kiểm soát sốt xuất huyết Dengue.