Test Gộp PCR Giải Pháp Tối Ưu Hóa Xét Nghiệm Dịch Bệnh

Test Gộp PCR là gì?

Phương pháp test gộp PCR là sự kết hợp nhiều mẫu bệnh phẩm, thường từ 5 đến 10 mẫu tối đa, đặt vào một ống nghiệm duy nhất để chạy xét nghiệm PCR, thay vì xử lý từng mẫu riêng lẻ.

Phương pháp này rất hữu ích khi cần sàng lọc nhanh một lượng mẫu số lượng lớn, đặc biệt trong các đợt dịch bệnh như COVID-19 vừa qua đã cho ra tỉ lệ dương tính thấp.

Tại sao hiện nay test gộp lại được ưa chuộng trong xét nghiệm PCR?

Test gộp PCR khi kiểm tra nhiều mẫu cho ra kết quả chuẩn xác sẽ giúp tiết kiệm khá nhiều thời gian bằng cách xử lý đồng thời nhiều mẫu, giảm số lần chạy máy PCR so với phương pháp sử dụng duy nhất một mẫu. Hơn nữa, giúp tiết kiệm ngân sách khi lượng hóa chất sử dụng ít hơn, từ đó giảm chi chi xét nghiệm mà vẫn duy trì hiệu quả.

Đặc biệt, khi tỉ lệ mẫu dương tính dưới 5%, phòng xét nghiệm có khả năng thể xử lý hàng nghìn mẫu mỗi ngày, tăng năng suất vượt trội và uy tín cho cơ sở y tế.

Phương pháp test gộp này rất tốt cho các chiến dịch sàng lọc cộng đồng, xét nghiệm ở khu vực nguy cơ thấp hoặc theo dõi định kỳ, mang lại giá trị thực tiễn của phòng xét nghiệm giúp ích cho cộng đồng xã hội khi xảy ra trận đại dịch covid 19 vừa qua.

Quy Trình Thực Hiện Test Gộp PCR Chuẩn Mực

Để thực hiện phương án test gộp PCR một cách phù hợp, kỹ thuật viên hay bác sĩ cần tuân theo một quy trình rõ ràng và chính xác.

Điều đầu tiên, đối với mẫu bệnh phẩm thường là dịch tỵ hầu hoặc dịch họng, được thu thập theo quy trình tiêu chuẩn, đảm bảo đủ thể tích yêu cầu khoảng 200 đến 300 µl mỗi mẫu.

Sau đó dùng pipet chuẩn để chuyển một lượng cố định, chẳng hạn 50 µl từ mỗi mẫu, vào một ống gộp duy nhất. Hỗn hợp này cần được trộn đều bằng cách lắc nhẹ hoặc sử dụng máy trộn lắc y tế để đảm bảo tính đồng nhất trước khi đưa vào máy PCR.

Về số lượng mẫu, khuyến nghị gộp từ 5 đến tối đa 10 mẫu, tùy thuộc vào độ nhạy của máy PCR và quy định của phòng xét nghiệm, nhưng tuyệt đối không nên gộp nhiều hơn để tránh làm loãng nồng độ virus, dẫn đến nguy cơ âm tính giả kết quả không chuẩn xác như mong đợi.

Khi bảo quản, mẫu gộp cần duy trì ở nhiệt độ lạnh từ 2 đến 8°C nếu xét nghiệm trong 24 giờ, hoặc -20°C nếu muốn lưu trữ lâu hơn.

Để tránh nhiễm chéo, hãy sử dụng đầu tip pipet riêng cho từng mẫu và vệ sinh khu vực làm việc bằng cồn 70% trước và sau khi gộp, để đảm bảo kết quả xét nghiệm test gộp PCR luôn chuẩn xác.

Những lưu ý khi chạy test gộp trên các máy PCR khác nhau

Khi thực hiện test gộp trên các hệ thống PCR khác nhau, kỹ thuật viên cần chú ý đến đặc điểm riêng của từng thiết bị.

Với máy PCR thông thường, quy trình khá đơn giản: sử dụng chương trình PCR tiêu chuẩn, đảm bảo thời gian chu kỳ và nhiệt độ phù hợp, đồng thời lấy 5-10 µl hỗn hợp mẫu gộp cho mỗi phản ứng. Điều quan trọng là kiểm tra độ nhạy của kit xét nghiệm để phát hiện virus ở nồng độ thấp.

Trong khi đó, với các hệ thống tự động như Alinity m hiện đại thì mọi thứ trở nên dễ dàng và thuận tiện hơn hơn. Vì máy Alinity m tự động hóa quy trình, giảm thiểu sai số do thao tác thủ công. Khi set up, hãy sắp xếp ống mẫu gộp vào rack theo hướng dẫn của máy, đảm bảo ống được đặt đúng vị trí để tránh lỗi nhận diện. Hệ thống này yêu cầu thể tích mẫu tối thiểu, thường khoảng 600 µl, nên cần tính toán lượng mẫu gộp phù hợp. May mắn thay, không cần chỉnh sửa phần mềm, nhưng kỹ thuật viên nên kiểm tra cài đặt để đảm bảo máy nhận diện đúng mẫu gộp, giúp quy trình diễn ra thuận lợi hơn.

Có thể bạn muốn tìm hiểu thêm về: Máy PCR Chẩn đoán nhanh trong sinh học phân tử

Điểm qua những rủi ro và cách khắc phục khi test gộp pcr

Mặc dù test gộp pcr hiệu quả, nhưng phương án này không phải lúc nào cũng hoàn hảo.

Khi tỉ lệ mẫu dương tính cao, vượt quá 5 đến 10%, phương pháp này sẽ trở nên kém hiệu quả vì phải xét nghiệm lại từng mẫu riêng lẻ, làm tiêu tốn thời gian cũng như nhân lực.

Để khắc phục điều này, hãy ước tính tỉ lệ dương tính dựa trên dữ liệu dịch tễ trước khi quyết định gộp. Nếu tỉ lệ dương tính tại vùng dịch cao, thì xét nghiệm riêng từng mẫu sẽ phù hợp hơn. Ngược lại nếu tỉ lệ dương tính thấp có thể áp dụng test gộp này để nhanh chóng và tiết kiệm.

Một rủi ro khác là nguy cơ bỏ sót do mẫu bị pha loãng, dẫn đến âm tính giả. Để giảm thiểu, hãy sử dụng kit PCR có độ nhạy cao, chẳng hạn RT PCR KIT của Alinity m, giúp giới hạn số lượng mẫu gộp tối đa 5 mẫu ở khu vực nguy cơ cao và kiểm tra định kỳ độ nhạy bằng mẫu đối chứng.

Ngoài ra, lỗi thao tác gộp, như sai số pipet hoặc nhiễm chéo, cũng là vấn đề cần quan tâm. Sử dụng pipet đã hiệu chuẩn, thao tác trong tủ an toàn sinh học và kiểm tra chéo kết quả bằng mẫu chứng âm và dương sẽ giúp giảm thiểu sai sót, đảm bảo độ chính xác  một cách tối đa.

Mẹo Và Thủ Thuật Để Tối Ưu Test Gộp PCR

Để test gộp PCR đạt hiệu quả tốt như mong đợi, kỹ thuật viên có thể áp dụng một số mẹo nhỏ mà Lintech JSC xin đưa ra như sau:

Trước tiên, hãy chọn mẫu gộp các mẫu một cách thông minh: ưu tiên các mẫu từ cùng khu vực hoặc nhóm nguy cơ thấp, như nhân viên y tế đã tiêm vắc xin hoặc khu dân cư chưa ghi nhận ca nhiễm.

Sử dụng pipet có độ chính xác cao, với sai số dưới 1%, và thao tác chậm rãi để đảm bảo thể tích mẫu đồng đều.

Ngoài ra việc ghi nhãn và đánh số mẫu rõ ràng, thậm chí tạo sơ đồ thứ tự mẫu, sẽ giúp dễ dàng truy vết nếu mẫu gộp dương tính và cần xét nghiệm lại.

Để tiết kiệm thời gian, hãy gộp mẫu ngay trước khi chạy PCR, nhưng đảm bảo hoàn thành trong 1 đến 2 giờ để tránh mẫu bị phân hủy. Những thủ thuật này không chỉ nâng cao hiệu suất mà còn giảm thiểu rủi ro, giúp quy trình xét nghiệm mượt mà hơn.

Hỏi Đáp Về Test Gộp PCR

Nếu mẫu test gộp dương tính thì xử lý thế nào?

Điều này đơn giản xử lý thôi, hãy tách từng mẫu trong nhóm gộp và chạy lại PCR riêng lẻ để xác định chính xác mẫu dương tính.

Tỉ lệ mẫu dương tính bao nhiêu thì nên dừng gộp?

Khi tỉ lệ vượt quá 10%, test gộp sẽ mất đi lợi thế vì tốn thời gian xét nghiệm lại, lúc này xét nghiệm riêng từng mẫu sẽ hiệu quả hơn.

Máy Alinity m có cần chỉnh phần mềm khi gộp mẫu không?

Không cần đâu, nhưng hãy kiểm tra cài đặt để đảm bảo máy nhận diện đúng mẫu gộp và đủ thể tích mẫu cần thiết. Điều này đã được kỹ sư của Lintech JSC khi bảo trì máy sẽ hỗ trợ cho bạn.

Làm sao để giảm nguy cơ nhiễm chéo khi gộp mẫu?

Sử dụng đầu tip pipet riêng cho mỗi mẫu, làm việc trong tủ an toàn sinh học và vệ sinh bề mặt bằng cồn 70% sau mỗi lần gộp là cách tốt nhất để giữ kết quả sạch.

Tham khảo thêm thông tin về: Xét nghiệm PCR cho kết quả nhanh chóng và chuẩn xác

Test gộp PCR là một công cụ mạnh mẽ để tối ưu hóa xét nghiệm, đặc biệt khi cần xử lý số lượng lớn mẫu trong thời gian ngắn. Bằng cách tuân thủ quy trình chuẩn, chọn số lượng mẫu gộp phù hợp và áp dụng các biện pháp kiểm soát chất lượng, kỹ thuật viên có thể đảm bảo kết quả chính xác và hiệu quả.