Xét nghiệm tế bào ung thư cổ tử cung có quan trọng? Xét nghiệm ra sao?

Ắt hẳn khi nghe nhắc đến xét nghiệm tế bào ung thư cổ tử cung nhiều người có thể vẫn nghĩ đây là một xét nghiệm duy nhất, làm một lần là xong. Thực tế không đơn giản như vậy. Đây là cả một nhóm phương pháp, mỗi phương pháp có nguyên lý, độ nhạy và vai trò khác nhau trong quy trình tầm soát. Với các phòng khám sản phụ khoa, hiểu rõ sự khác biệt này không chỉ giúp tư vấn chính xác cho bệnh nhân mà còn là cơ sở để xây dựng một gói tầm soát hiệu quả, tiết kiệm chi phí vận hành và giữ chân khách hàng lâu dài.

Xét nghiệm tế bào cổ tử cung thực chất là gì

Thật sự về bản chất, xét nghiệm tế bào là việc lấy một lượng nhỏ tế bào từ bề mặt và vùng chuyển tiếp của cổ tử cung rồi soi dưới kính hiển vi để tìm những tế bào có hình thái bất thường, dấu hiệu tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn sớm. Phương pháp truyền thống này đã tồn tại hàng chục năm và góp phần giảm đáng kể tỷ lệ tử vong do ung thư cổ tử cung ở nhiều quốc gia.

Có thể bạn quan tâm: Xét nghiệm tế bào cổ tử cung khi nào cần làm và cần chuẩn bị gì

Tuy nhiên, xét nghiệm tế bào có một giới hạn quan trọng mà bất kỳ bác sĩ tư vấn nào cũng cần nói rõ với bệnh nhân: nó phát hiện tổn thương đã hình thành chứ không xác định nguyên nhân gây ra tổn thương đó. Trong khi đó, hơn 90% ca ung thư cổ tử cung có liên quan đến nhiễm virus HPV nhóm nguy cơ cao kéo dài. Đây chính là lý do các hướng dẫn tầm soát hiện đại trên thế giới đang dịch chuyển dần sang mô hình kết hợp hoặc thay thế bằng xét nghiệm HPV, vì HPV là nguyên nhân còn bất thường tế bào là hậu quả xuất hiện sau đó, đôi khi phải mất nhiều năm mới biểu hiện rõ.

Vì sao nhiều phòng khám đang chuyển hướng sang mô hình tầm soát HPV kết hợp tế bào

Từ góc độ chuyên môn, việc chỉ dựa vào xét nghiệm tế bào đơn thuần tồn tại một rủi ro là kết quả âm tính giả, đặc biệt khi mẫu lấy không đủ tế bào hoặc tổn thương còn ở giai đoạn rất sớm, chưa biểu hiện thay đổi hình thái rõ ràng.

Xét nghiệm HPV bằng kỹ thuật sinh học phân tử như real time PCR lại có độ nhạy cao hơn trong việc phát hiện sự hiện diện của virus, giúp bác sĩ nhận diện nhóm nguy cơ cao ngay cả khi tế bào học chưa cho thấy bất thường.

Để hiểu rõ về xét nghiệm HPV bằng PCR bạn có thể xem thêm tại đây: Xét Nghiệm HPV Real Time PCR Vai Trò Trong Sàng Lọc Và Phân Tầng.

Chính vì vậy, nhiều hướng dẫn quốc tế hiện nay khuyến nghị mô hình kết hợp, tức là làm đồng thời cả xét nghiệm tế bào và xét nghiệm HPV, hoặc dùng HPV làm xét nghiệm sàng lọc chính, sau đó mới chỉ định tế bào học cho những trường hợp dương tính để phân tầng nguy cơ. Với phòng khám, đây không chỉ là vấn đề chuyên môn mà còn là cơ hội mở rộng danh mục dịch vụ, tăng giá trị mỗi lượt khám và giảm tỷ lệ bệnh nhân phải quay lại nhiều lần vì kết quả không rõ ràng.

Rào cản phải đối mặt của xét nghiệm tế bào ung thư cổ tử cung

Một trong những thực tế bất kỳ phòng khám sản phụ khoa nào có thể gặp chính là: công nghệ xét nghiệm đã sẵn sàng, nhưng tỷ lệ phụ nữ đến tầm soát định kỳ vẫn thấp hơn kỳ vọng rất nhiều. Nguyên nhân phần lớn không nằm ở chi phí hay độ chính xác của xét nghiệm, mà nằm ở tâm lý ngại quy trình khám phụ khoa truyền thống, thiếu thời gian, hoặc đơn giản là cảm giác không thoải mái khi phải để người khác thực hiện thao tác lấy mẫu.

Đây là lý do mô hình tự lấy mẫu đang được nhiều hệ thống y tế trên thế giới triển khai song song với mô hình khám truyền thống. Một ví dụ cụ thể là bộ kit tự lấy mẫu HPV simpli COLLECT của Abbott Molecular. Bộ kit này giúp cho phép chị em phụ nữ tự dễ dàng thu thập mẫu dịch âm đạo bằng que lấy mẫu vô trùng chuyên dụng, sau đó chuyển vào ống mẫu của phòng khám và chuyển về phòng xét nghiệm trong 24 giờ. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hơn 97% người tham gia đánh giá thao tác dễ thực hiện và hướng dẫn dễ hiểu, điều này có ý nghĩa lớn khi phòng khám muốn mở rộng chương trình tầm soát ra ngoài khuôn khổ khám lâm sàng truyền thống, ví dụ qua chương trình chăm sóc sức khỏe doanh nghiệp.

Số liệu 97% trên được tham khỏa tại: https://www.molecular.abbott/us/en/products/simpli-collect-hpv-collection-kit

Việc bổ sung lựa chọn tự lấy mẫu không thay thế hoàn toàn khám phụ khoa và xét nghiệm tế bào tại phòng khám, mà đóng vai trò là công cụ sàng lọc ban đầu, giúp tiếp cận nhóm phụ nữ vốn trì hoãn tầm soát vì tâm lý e ngại. Chưa kể bộ tự lấy mẫu giúp đẩy nhanh tiến trình lấy mẫu giúp cho việc tầm soát qui mô lớn tiết kiệm nguồn lực và thời gian trong việc sàng lọc. Những trường hợp có kết quả HPV dương tính từ mẫu tự lấy vẫn cần quay lại cơ sở y tế để làm tế bào học hoặc soi cổ tử cung nhằm đánh giá chính xác mức độ tổn thương.

Vai trò của hệ thống real time PCR trong việc đảm bảo độ chính xác kết quả HPV

Độ tin cậy của toàn bộ quy trình tầm soát phụ thuộc rất nhiều vào nền tảng xét nghiệm phía sau, không chỉ ở khâu lấy mẫu. Hệ thống Alinity m là một điển hình minh họa trong những nền tảng real time PCR tự động hoàn toàn được sử dụng phổ biến để phân tích các mẫu HPV nguy cơ cao, bao gồm cả mẫu được thu thập từ bộ kit tự lấy mẫu nói trên. Ưu điểm của hệ thống này nằm ở khả năng tự động hóa từ khâu tách chiết, khuếch đại đến phân tích kết quả, giúp giảm thiểu sai sót thao tác thủ công, đồng thời rút ngắn thời gian trả kết quả so với các phương pháp truyền thống.

Đối với phòng khám hoặc phòng xét nghiệm đang cân nhắc đầu tư mở rộng năng lực xét nghiệm sinh học phân tử, việc lựa chọn nền tảng có độ ổn định cao và khả năng xử lý số lượng mẫu lớn là yếu tố then chốt, đặc biệt khi chương trình tầm soát HPV bằng tự lấy mẫu được mở rộng và số lượng mẫu gửi về có thể tăng nhanh trong thời gian ngắn.

Nhóm phụ nữ xét nghiệm tế bào ung thư cổ tử cung ra sao?

Trong thực hành lâm sàng hằng ngày, điều bệnh nhân cần không phải là một bài giảng về sinh học phân tử, mà là câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi: tôi nên làm xét nghiệm gì, khi nào, và vì sao. Một vài nguyên tắc tư vấn mà phòng khám có thể áp dụng:

Với phụ nữ dưới 30 tuổi, xét nghiệm tế bào định kỳ vẫn thường là lựa chọn chính vì tỷ lệ nhiễm HPV thoáng qua ở nhóm tuổi này khá cao, việc xét nghiệm HPV sớm có thể dẫn đến dương tính không phản ánh đúng nguy cơ thực sự.

Với phụ nữ từ 30 tuổi trở lên, mô hình kết hợp xét nghiệm HPV và tế bào, hoặc dùng HPV làm xét nghiệm chính, thường mang lại giá trị sàng lọc cao hơn vì đây là nhóm tuổi mà nhiễm HPV kéo dài có ý nghĩa nguy cơ rõ rệt hơn.

Với những bệnh nhân ngại đến phòng khám hoặc ở xa, giải pháp tự lấy mẫu HPV có thể là bước trung gian hợp lý để đưa họ vào hệ thống tầm soát, trước khi cần đến các bước chẩn đoán chuyên sâu hơn tại cơ sở y tế.

Kết luận về xét nghiệm tế bào ung thư cổ tử cung

Xét nghiệm tế bào ung thư cổ tử cung vẫn là một phần không thể thay thế trong tầm soát, nhưng không còn là công cụ duy nhất. Sự kết hợp giữa xét nghiệm HPV bằng công nghệ real time PCR hiện đại và các giải pháp tiếp cận linh hoạt như tự lấy mẫu đang mở ra hướng đi mới, giúp phòng khám vừa nâng cao độ chính xác chẩn đoán, vừa giải quyết đúng rào cản lớn nhất hiện nay: khiến nhiều phụ nữ hơn thực sự chịu đi tầm soát.